امنیت غذایی، امنیت ملی و جهانی است: درس‌هایی از بحران خلیج فارس در سال ۲۰۲۶

مقدمه:

 تنش‌های نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران در سال ۲۰۲۶ و بسته بودن تنگه هرمز – یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های تجاری جهان – را به طور جدی مختل کرده است. بسته شدن این مسیر دریایی و حملات متقابل به کشورهای دارای پایگاه نظامی آمریکا (از جمله کویت، عربستان، امارات، عمان، قطر و بحرین)، زنجیره تأمین مواد غذایی در خاورمیانه را که به طور میانگین بین ۸۰ تا ۹۰ درصد مواد غذایی خود را وارد می‌کند، با شدیدترین تهدید مواجه ساخته است.

اثرات کلی بر منطقه:

مقامات امارات متحده عربی علیرغم اطمینان‌بخشی در مورد کافی بودن ذخایر استراتژیک، تأکید کرده‌اند که این ثبات در بلندمدت قابل تضمین نیست. اختلال در مسیرهای هوایی و دریایی، نه تنها قیمت نفت را به بالای ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسانده، بلکه بازارهای سهام را دچار تلاطم کرده و نگرانی از بروز رکود گسترده در اقتصاد جهانی را افزایش داده است.

کالاهای کلیدی در معرض خطر:

۱. برنج: هند که حدود ۲۵ درصد از برنج باسماتی خود را به ایران صادر می‌کند، با توقف مجاری صادرات مواجه شده است. عراق نیز به عنوان دیگر مقصد اصلی (با سهم ۲۰ درصدی) در معرض ریسک بالایی قرار دارد. محموله‌هایی که در زمان شروع جنگ در ترانزیت بوده‌اند، سرنوشتی نامعلوم دارند.

۲. گوشت: خاورمیانه بزرگ‌ترین مصرف‌کننده گوشت بره در جهان است و تأمین‌کنندگان اصلی آن استرالیا و نیوزیلند هستند. شرکت Tasmanian Quality Meats استرالیا مجبور شد صدها هزار دلار گوشت را به کشور بازگرداند. انجمن صنعت گوشت نیوزیلند هشدار داده که میلیون‌ها دلار محصول در تنگه هرمز در معرض خطر است و تقریباً تمام صادرات گوشت این کشور به منطقه از این مسیر عبور می‌کند.

۳. چای: ایران بزرگ‌ترین خریدار چای سیاه آسام هند (حدود ۵۰ درصد تولید) است. صادرکنندگان هشدار می‌دهند که اگر درگیری طولانی شود، مازاد عرضه چای باعث افت شدید قیمت‌ها و کاهش سود خواهد شد، مگر آنکه خریداران جایگزینی یافت شوند.

۴. لبنیات: خاورمیانه بخش عمده لبنیات خود را وارد می‌کند و نیوزیلند با صادرات سالانه ۱.۸ میلیارد دلاری (معادل ۱.۰۷ میلیارد دلار آمریکا) بیشترین ریسک را متحمل می‌شود. فونترا به عنوان یک صادرکننده بزرگ، اوضاع را «بسیار غیرقابل پیش‌بینی با سناریوهای مختلف» توصیف کرده است.

نفت و پیامدهای آن: 

عبور روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز مختل شده است. افزایش قیمت نفت و بنزین به سرعت هزینه‌های حمل‌ونقل و لجستیک را بالا می‌برد و تمام بخش‌هایی که به نفت وابسته هستند – از جمله غذا و نوشیدنی – را به طور منفی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

جدول اثرات کلیدی بر بازارهای جهانی:

نتیجه‌گیری: