نوآوری های جهانی – ایجاد سیستم غذایی سالمتر و با ثبات تر

📝خلاصه مقاله:

صنعت غذا امروز با چهار بحران بزرگ روبه‌روست:

1. بی‌ثباتی زنجیره تأمین → کمبود مواد اولیه، مشکلات حمل‌ونقل و شرایط آب‌وهوایی شدید باعث اختلال در تأمین غذا می‌شود.

2. افزایش هزینه‌ها → نیروی کار گران، انرژی و حمل‌ونقل پرهزینه و تعرفه‌های جدید فشار زیادی روی تولیدکنندگان وارد کرده است.

3. تغییرات قوانین → مقررات تازه اروپا (از ۲۰۲۵ به بعد) درباره برچسب‌گذاری، تبلیغات و پایداری هزینه‌ها را بالا می‌برد و بی‌اطمینانی ایجاد می‌کند.

4. نوسانات اقلیمی → تغییرات آب‌وهوا تولید محصولاتی مثل قهوه، کاکائو و غلات را تهدید می‌کند و قیمت‌ها را بالا می‌برد.

🔹 در واکنش به این چالش‌ها:

• شرکت‌ها به سمت نوآوری (مثل شکلات بدون کاکائو، جایگزین‌های گیاهی، استفاده از مواد بازیافتی) حرکت کرده‌اند.

• بازارهای جدید (مثل انگور برای شراب در انگلستان یا سویا در کانادا) در حال شکل‌گیری هستند.

• خرده‌فروشی‌های گیاهی و برندهای جایگزین گوشت در اروپا در حال گسترش‌اند.

• سرمایه‌گذاری‌های پایدار (دولتی، بانک‌ها و مدل‌های نوین مالی) برای حمایت از استارتاپ‌ها و نوآوری غذایی در حال رشد است.

📌 جمع‌بندی:
برای آینده پایدار غذایی باید ترکیبی از نوآوری، همکاری جهانی و تأمین مالی هوشمند به‌کار گرفته شود. رویداد Future Food Tech لندن ۲۰۲۵ هم محلی برای تبادل ایده و بررسی این روندهاست.

📚اصل مقاله:

صنعت غذا امروز با ناپایداری قابل توجهی روبه‌رو است؛ از چالش‌های زنجیره تأمین و افزایش هزینه‌ها گرفته تا تغییرات قوانین و تعرفه‌های قریب‌الوقوع. این مشکلات نه تنها تاب‌آوری تولیدکنندگان را تحت فشار قرار می‌دهد، بلکه توان خرید مصرف‌کنندگان در سراسر جهان را هم تهدید می‌کند. برای ایجاد مسیری به سمت یک سیستم غذایی مقاوم‌تر، لازم است ابتدا علت‌های اصلی این مسائل را درک کنیم.

1. بی‌ثباتی در زنجیره تأمین :

یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، بی‌ثباتی در زنجیره تأمین است. در سال ۲۰۲۲، حدود ۳۱٪ از کسب‌وکارهای صنایع غذایی و نوشیدنی در بریتانیا با مشکلات زنجیره تأمین جهانی مواجه بودند. برای مقابله با این وضعیت، ۵۵٪ از آنها از تأمین‌کنندگان داخلی بیشتری استفاده کردند، ۳۷٪ تنوع تأمین‌کنندگان خود را افزایش دادند و ۲۵٪ روش‌های حمل و نقل خود را گسترش دادند.

اختلالات در زنجیره تأمین تأثیرات گسترده‌ای بر کل صنعت دارند. از مزرعه تا سفره، سیستم‌هایی که مسئول تولید، حمل و نقل و تحویل غذا هستند، تحت فشار انواع چالش‌ها قرار می‌گیرند. نتایج نظرسنجی نیمه دوم سال ۲۰۲۳ که در گزارش «وضعیت امنیت غذایی در اتحادیه اروپا» منتشر شد، نشان داد که مهم‌ترین عوامل محدودکننده تأمین، شامل شرایط آب و هوایی شدید، نوسانات قیمت مواد اولیه و مشکلات لجستیکی و حمل و نقل هستند. نتایج نیمه اول ۲۰۲۴ نیز نشان داد که این عوامل همچنان اهمیت خود را حفظ کرده‌اند.

2. افزایش هزینه‌ها:

افزایش هزینه‌ها نیز یکی دیگر از عوامل مختل‌کننده سیستم غذایی است. کمبود نیروی کار، افزایش هزینه‌های انرژی و حمل و نقل و بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیکی می‌توانند بر هزینه مواد اولیه، فرآوری و توزیع تأثیر بگذارند. علاوه بر این، معرفی تعرفه‌های جدید، به ویژه آن‌هایی که توسط رئیس‌جمهور ترامپ پیشنهاد شده، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای مالی داشته باشد.

3. تغییرات قوانین:

تغییرات قوانین نیز باعث ایجاد عدم قطعیت می‌شوند. مجموعه‌ای از مقررات که در اروپا از سال ۲۰۲۵ اجرایی خواهند شد، شامل قوانین برچسب‌گذاری و الزامات تحت طرح خرده‌فروشی (جولای ۲۰۲۵)، محدودیت‌های تبلیغاتی محصولات پرچرب، شیرین و شور (HFSS) (اکتبر ۲۰۲۵) و مقررات EUDR (دسامبر ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶) هستند که همگی می‌توانند هزینه‌ها را افزایش داده و اختلالاتی در بازار ایجاد کنند. عدم رعایت چنین مقرراتی می‌تواند منجر به جریمه، پیگرد قانونی و بازخوانی محصولات شود. در مواجهه با این محیط پیچیده قانونی، استارتاپ‌های اروپایی در حال بازنگری در استراتژی‌های ورود به بازار خود هستند تا بتوانند با این تغییرات روزافزون و پیچیده سازگار شوند.

• با توجه به این چالش‌ها، تولیدکنندگان چگونه می‌توانند همچنان از نظر تجاری پایدار بمانند بدون اینکه هزینه‌های اضافی را به مصرف‌کننده منتقل کنند؟

4. تأثیر نوسانات اقلیمی:

نوسانات اقلیمی تأثیرات گسترده‌ای بر صنعت غذا دارند. در برخی مناطق، تغییرات آب و هوایی باعث تنوع‌بخشی به بازارها شده است. برای مثال، هوای گرم‌تر انگلستان اکنون برای کشت انگور با کیفیت مناسب برای تولید شراب ایده‌آل است، در حالی که تولید سویا از آمریکا فراتر رفته و کانادا به یک تولیدکننده جدید تبدیل شده است. این تغییرات منطقه‌ای، تجارت و رقابت‌پذیری کشاورزی را در سطح جهانی بازتعریف می‌کنند.با این حال، برای محصولات اصلی مانند کاکائو و قهوه، تأثیرات تغییرات اقلیمی نگران‌کننده‌تر است. با وجود افزایش تقاضای جهانی برای قهوه، افزایش دما در آمریکای لاتین تولید قهوه را تحت تأثیر قرار داده و منجر به کاهش عملکرد و فشار بر تولیدکنندگان و قیمت‌ها شده است.

مطالعه‌ای که توسط مؤسسه تغییرات محیط زیستی آکسفورد در مه ۲۰۲۵ انجام شد، نشان داد امنیت محصولات اصلی و با ارزش مانند ذرت، گندم و کاکائو بسیار شکننده‌تر از آن چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد.² تغییرات اقلیمی در گسترش و شدت بیماری ویروس تورم شاخه کاکائو (CSSVD) و بیماری غلاف سیاه در تولید کاکائو نقش دارد و تولید کاکائو در غنا و ساحل عاج را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

برای مقابله با کمبودها، صنعت کاکائو در حال نوآوری و تطبیق با شرایط جدید است.

تولیدکنندگان در حال استفاده از مواد جایگزین هستند تا میزان کاکائو را کاهش دهند و در عین حال طعم آن را حفظ کنند.

با استفاده از محصولات بازیافتی (مانند پالپ و پوسته میوه کاکائو) و جایگزین‌هایی مانند لوبیا فاوا، تولیدکنندگان می‌توانند محصولاتی تولید کنند که طعم شکلات سنتی را تقلید کنند. برای مثال، استارتاپ بریتانیایی Nukoko در حال توسعه «نسل جدید» شکلات جایگزین بدون کاکائو از لوبیا فاوا است و از همان فرآیند تخمیر استفاده می‌کند که دانه‌های کاکائو را به شکلات تبدیل می‌کند.

• این نوآوری‌ها به ابزار استراتژیک برای مواجهه با چالش‌های گسترده‌تر صنعت تبدیل شده‌اند و اکنون برای تولید پایدار، غلبه بر برداشت‌های ضعیف و دستیابی به تاب‌آوری بلندمدت لازم برای تأمین غذای جمعیت رو به رشد ضروری هستند.

اما برای تحقق این هدف در مقیاس جهانی، همکاری بین فعالان با اندازه‌های مختلف ضروری است تا مزایای نوآوری به‌طور گسترده تجربه شود. کشورهای اروپایی مانند آلمان و هلند در این زمینه پیشگام هستند. به‌عنوان مثال، برلین اکنون میزبان فروشگاه REWE voll pflanzlich است، اولین سوپرمارکت وگان این خرده‌فروش با بیش از ۲۷۰۰ محصول گیاهی. خرده‌فروشان دیگری مانند Jumbo نیز فعالانه قیمت محصولات گوشت گیاهی را هم‌تراز می‌کنند تا برای مصرف‌کنندگان قابل دسترس‌تر شوند.

برندهای گیاهی همچنان در هلند حضور یافته و نوآوری می‌کنند. The Vegetarian Butcher قبلاً جایگاه خود را تثبیت کرده و Beyond Meat با وجود گزارش کاهش درآمد، عملیات خود را در این کشور گسترش می‌دهد تا پاسخگوی تقاضای فزاینده برای جایگزین‌های گیاهی باشد. شرکت کالیفرنیایی Impossible Foods Inc. نیز قصد دارد به بازارهای اروپایی مانند هلند گسترش یابد، زیرا فروش جایگزین‌های گوشت گیاهی در ایالات متحده کاهش یافته است.

• نوآوری اغلب تنها زمانی قابل دسترسی است که توسط مدل‌های تأمین مالی پایدار پشتیبانی شود.

در سال‌های اخیر، با فراهم شدن فرصت‌های تأمین مالی فراتر از سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC)، گرایش به سمت استراتژی‌های سرمایه‌گذاری واقع‌بینانه‌تر برای نوآوری غذایی افزایش یافته است.

یکی از مسیرهای نوظهور، سرمایه‌گذاری‌های هدایت‌شده توسط دولت است. برنامه کاری شورای نوآوری اروپا (EIC) قصد دارد بیش از ۱.۴ میلیارد یورو برای سال ۲۰۲۵ اختصاص دهد و از پژوهشگران نوآور، استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچک و متوسط (SME) درخواست حمایت می‌کند. این برنامه طیف گسترده‌ای از حمایت‌ها را ارائه می‌دهد که شامل کمک‌های مالی، سرمایه‌گذاری از طریق صندوق EIC، جوایز و خدمات شتاب‌دهی کسب‌وکار است. در دسامبر ۲۰۲۴، بانک سرمایه‌گذاری اروپا (EIB) بسته تأمین مالی ۳ میلیارد یورویی برای بخش کشاورزی، جنگلداری و شیلات در سراسر اروپا اعلام کرد و اقداماتی برای تقویت بیمه مزرعه نیز انجام شد. این وام‌ها توسط سایر مؤسسات مالی شرکت‌کننده همراهی می‌شوند و امکان آزادسازی ۸.۴ میلیارد یورو سرمایه‌گذاری بلندمدت را فراهم می‌کنند.

مدل‌های تأمین مالی خلاقانه، مانند تأمین مالی بدون کاهش سهام (non-dilutive) و تأمین مالی بدهی، نیز به‌طور فزاینده‌ای محبوب شده‌اند. این مدل‌ها به‌ویژه جذاب هستند زیرا به شرکت‌ها اجازه می‌دهند کنترل خود را حفظ کنند و نیازی به دخالت وام‌دهنده در عملیات روزمره نداشته باشند. با تأکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری در صنعت، فرانسه بخشی از استراتژی امنیت غذایی ملی خود را به سرمایه‌گذاری در نوآوری غذایی اختصاص داده است. برنامه راهبردی سیاست کشاورزی مشترک (CAP) با هدف تضمین امنیت غذایی، رقابت‌پذیری پایدار بخش کشاورزی، ایجاد ارزش افزوده، افزایش تاب‌آوری مزارع و محدود کردن استفاده از ورودی‌ها را دنبال می‌کند.

• با ادامه تغییر و تحول چالش‌ها در بخش غذا، سرمایه‌گذاری برای رقابت‌پذیری، رشد و توسعه این صنعت حیاتی است.

برای تسهیل گفت‌وگو درباره تولید غذاهای مغذی و خوشمزه که از یک سیستم غذایی سالم‌تر و پایدارتر حمایت می‌کنند، اجلاس اروپایی Future Food Tech بار دیگر در لندن در تاریخ ۲۴ تا ۲۵ سپتامبر برگزار می‌شود تا آخرین روندها، نوآوری‌ها و چالش‌هایی که آینده غذا را شکل می‌دهند بررسی شود.

این اجلاس بیش از ۵۰۰ رهبر از برندهای جهانی، تأمین‌کنندگان مواد اولیه نوآور، استارتاپ‌های پیشگام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری آینده‌نگر را گرد هم می‌آورد و به بررسی راه‌های ایجاد غذاهای مغذی و خوشمزه همراه با حمایت از یک سیستم غذایی سالم و پایدار می‌پردازد.

در این رویداد به برخی از پرسش‌های مهم صنعت پرداخته می‌شود، از جمله:

• کدام بخش‌های زنجیره ارزش غذایی بیشترین ریسک را در برابر نوسانات اقلیمی، تغییرات مقرراتی و اختلالات زنجیره تأمین دارند و چگونه می‌توان این ریسک‌ها را کاهش داد؟
• در عصری که جریان‌های تجاری بازتعریف شده‌اند، رهبران بخش غذا چگونه می‌توانند استراتژی‌ها و مشارکت‌های خود را بازتنظیم کنند تا ریسک‌ها را کاهش داده و فرصت‌های نوظهور را به دست آورند؟
• از شکلات و قهوه گرفته تا روغن‌های جلبکی، کدام نوآوری‌ها به صنعت کمک می‌کنند تا شکاف‌های عرضه را پر کرده و تأمین پایدار را تضمین کنند؟

علاوه بر جلسات اصلی، اجلاس شامل جلسات گروهی با بحث‌های عمیق‌تر، اتاق ملاقات ۱ به ۱ و آشپزخانه آزمایشی زنده است که به شرکت‌کنندگان فرصت می‌دهد محصولات نوآورانه را تجربه کنند.

منبع : پایگاه خبری و تحلیلی صنعت غذا  « food navigator » (راهنمای غذا ).